ShareFair Korbeek-Dijle 19/10/2014

Gebed van de week: Vergeef ons onze schulden

Eindeloos goed

zijt Gij, Heer,

eindeloos geduldig,

een en al verwachting

naar mijn antwoord op uw Liefde.

Niet wat allemaal fout loopt

is mijn grootste zonde,

maar dat het mij zo moeilijk lukt

om los te komen van mezelf.

Dat is pas zonde,

al mijn berekening,

al mijn afwijzing van mensen

en van U.

Inspireer mij, Heer,

moedig mij aan

dat ik – net als Jezus –

graag kan zien,

ook wie niet in ’t rijtje past.

Onthecht mij van mezelf

om mij altijd weer naar U te keren

en voluit mens te worden,

steeds opnieuw,

gegeven aan uw mensen.

Uit het boek Onderweg van Wies Merckx

De demarcatiepalen van Wereldoorlog I

In het vorig nummer van Kerk & leven verscheen het laatste deel van Getuigenissen over Wereldoorlog I door Raf Van der Donckt. Voor de meesten onder ons is Wereldoorlog I een ver-van-mijn-bed historie. Raf heeft er ons aan herinnerd dat de oorlogsmiserie ook in onze dorpen woedde. Wij danken Raf heel oprecht!

Vooraleer opnieuw aan te knopen met mijn artikelenreeks over “De Tweede Wereldoorlog” wil ik ook eerst nog een artikeltje publiceren over Wereldoorlog I betreffende de demarcatielijn, de lijn waar de Duitsers in 14-18 in de Westhoek tot staan zijn gebracht.

 

In deel 30 van Burgemeesters van Korbeek-Dijle tussen 1800 en 1976 (Kerk & leven nr. 10 van 5.3.2014) schreef ik dat de gemeenteraad van Korbeek-Dijle op 22.1.1922 een toelage van 20 frank stemde aan de Touringclub van België voor het plaatsen van 28 palen op de uiterste lijn op Belgisch grondgebied door de invaller bereikt gedurende de oorlog 1914-1918.

Die 28 palen intrigeerden mij en ik heb bij Touring navraag gedaan of er nog van die palen ergens stonden en, zo ja, waar. Touring bezorgde mij een lijst en foto’s van 14 plaatsen waar nog een dergelijke demarcatiepaal staat.

De paal op de lijst die het dichtst bij onze vakantieplaats, Middelkerke, staat is deze van Oud-Stuivekenskerke, op het grondgebied van Diksmuide, aan de westelijke oever van de IJzer, op het platteland, ongeveer 3 km van het centrum van Diksmuide. Op 26 juli zijn mijn vrouw en ik op zoek gegaan naar die paal. Na wat rondtoeren in de omgeving zag mijn vrouw op enige afstand een Belgische vlag wapperen. Wij reden er naartoe en vonden er op het einde van een doodlopende weg een hele site met memorialen van Wereldoorlog I, met o.a. onze fameuze demarcatiepaal.

En ook een dankkapel toegewijd aan O.L.V.Ter Zege, op 6.9.1925 opgericht ter ere van de roemrijke soldaten van het IJzerfront.

Op de ruïnes van een middeleeuwse versterkte toren werd een toeristisch uitkijkplatform gebouwd met zicht op het vroegere slagveld rondom en de IJzertoren in Diksmuide.

Op de demarcatiepaal, opgesteld naast de torenruïne, staat in het Nederlands, het Frans en het Engels volgende tekst gebeiteld: HIER WERD DE OVERWELDIGER TOT STAAN GEBRACHT.

Uiteraard waren de Duitsers tijdens de bezetting van 1940-1944 hierdoor niet geflatteerd en zij hebben waarschijnlijk een deel van de 28 demarcatiepalen laten verdwijnen.

Buiten de 14 nog bestaande palen opgegeven door Touring bemerkte mijn vrouw van op de tram, op 28 juli, toen wij naar Nieuwpoort spoorden, nog een demarcatiepaal langs de grote baan Oostende-Nieuwpoort dicht bij het gedenkteken van koning Albert I. Op 30 juli ben ik er met de fiets naartoe gereden om foto’s te maken Hierbij een van die foto’s.

De demarcatielijn liep langs de IJzer van Nieuwpoort naar Diksmuide en verder de IJzer volgend tot Lo-Reninge, dan langs het IJzerkanaal tot Ieper en dan in een S-bocht langs Zillebeke, Wijtschate, Heuvelland en Ploegsteert naar de Franse grens.

Getuigenissen over Wereldoorlog I in Bertem–deel 6

Parochie Corbeek-Dijle – Leuven

Documenten betreffende de Belgische kerkgeschiedenis voor de jaren 1914 tot 1918

Toelichting:

Tegen 20 april 1919 (Paasdag) moesten de pastoors hun verslag opgestuurd hebben. Aan deze bevragingsoproep werd door de parochieclerus in wisselende mate gehoor gegeven. Sommige verslagen zijn nauwgezet volgens de opgegeven vragenlijst gestructureerd, andere zijn eerder een ‘vrije oefening’. De lengte van de verslagen varieert – van zeer uitgebreid tot één of twee velletjes. Hier en daar stuurde een pastoor een laconiek briefje naar het bisdom met de mededeling dat er tijdens de oorlogsjaren in zijn parochie niets bijzonders gebeurd was.

Ook pastoor Lievens van Korbeek-Dijle opteert er voor, zoals zijn collega in Leefdaal, om in het Frans te antwoorden op de tweetalige vragenlijst. Wat eigenlijk voor die tijd niet uitzonderlijk was, als we voor ogen houden dat ook de priesteropleidingen in het aartsbisdom Mechelen toen nog quasi homogeen in het Frans gebeurden.
Minder gewoon is wel de stijl die pastoor Lievens hanteert: haaks op de objectieve waarneming die voorgeschreven wordt in de handleiding bij de vragenlijst (zie onze toelichting bij het Bertems verslag), maakt hij van zijn rapport eerder een pamflet. Het staat immers bol van een nauwelijks verholen afkeer en steevast gebruikt hij het (scheld)woord “boches” waar hij “Allemands” bedoelt.

Verslag

De inval van de Duitsers in mijn parochie geschiedde op 19 augustus ’14.

De Belgen hadden de brug over de Dijle, die op driehonderd meter van Korbeek-Dijle ligt, opgeblazen.
De vijand was woedend omdat hij zich in zijn triomftocht naar Tervuren (richting Parijs ?) gestuit zag, en stelde de dorpspastoor en de veldwachter – de enige gezagsdragers die op hun post waren gebleven - daarvoor verantwoordelijk. Ze werden gegijzeld, geslagen, met pistolen bedreigd en als slaven behandeld, zulks gedurende de hele nacht.

De slechte behandeling die de Duitsers de arme, eerbiedwaardige pastoor, de heer Bogaerts (mijn voorganger) hebben aangedaan, heeft in sterke mate bijgedragen tot zijn gedwongen, vervroegde opruststelling (ontslag om gezondheidsredenen) op het eind van het jaar 1916.

Plechtige Communies der kinderen:

	jongens	meisjes
1913	16	14
1914	19	17
1915	10	11
1916	15	11
1917	13	9
1918	16	12

Uitgereikte communies

1913*	ca. 13.000
1914*	ca. 14.000
1915*	ca. 16.000
1916*	ca. 15.000
1917	14.500
1918	14.340

* vlg. verklaring van mijn voorganger

De dertien opgeroepen militairen zijn allen teruggekeerd, met uitzondering van Jules Mommaerts die overleden is na zijn terugkeer uit Duits gevangenschap.
Er waren geen vrijwilligers en niemand werd weggevoerd [naar Duitsland]

[Vergelijkende tafel der geboorten en sterfgevallen bij de burgerlijke bevolking van 1913 tot 1918.]

	Overlijdens	Geboorten
1913	13	21
1914	7	24
1915	13	14
1916	6	17
1917	12	10
1918	13	12

Ik ben pastoor geworden van Korbeek-Dijle op 31 januari 1917, en ik kan me niet beklagen van de Duitsers, om de eenvoudige reden dat ik ze niet te zien kreeg.

Bij de evacuatie hebben ze getracht me te dwingen [de sleutels van ] de kerk te overhandigen voor de manschappen in hun “zegevierende” aftocht. Ze hebben ze niet gekregen en ze hebben me niet gefusilleerd, hoewel ze me er mee bedreigd hadden.
De veldwachter en de burgemeester van deze gemeente hebben er welwillend voor gezorgd dat ik van dat onheil gevrijwaard bleef.

De Duitsers namen het me vooral kwalijk dat ik van bij het prille begin van de wapenstilstand de tricolore vlag heb bovengehaald.

Een Duitse generaal weigerde in de pastorie te logeren in de schaduw van dat vaandel. Hij pakte zijn biezen en bagage en vond een onderkomen bij de familie Jespers.
Ongeluk is niet [noodzakelijk] “generaal”.
De grote Duitse aftocht verliep, zoals overal, in de grootste wanorde, en we waren opgetogen als we eindelijk de lachende en vriendelijke gezichten zagen van de Franse officieren en soldaten die zich als echte ‘gentlemen’ gedroegen.

Ad Majorem Dei Gloriam
E. Lievens, pastor.

De klokken

De brand van 1858 die de kerk vernielde, spaarde evenmin de klokken.

Sinds het opbouwen der nieuwe kerk moest men zich tevreden stellen met een klok die in 1859 door den E.H. Caers en zijne zuster geschonken werd.

Zij draagt voor opschrift (vertaald uit het latijn):

Mijn naam is Bartholomeus

Ik werd gewijd door de Zeer Eerwaarde Heer Craspaert, deken van Leuven
Peter: Z. E. H. Caers , vicaris te Leuven

Meter: vrouwe Lucia Caers, geb. Gheloe

Pastoor Egidius Van der Auwera uit Put.

A L.J. Van Aerschodt erfgenaam van

A.L. Van den Gheyn , goot mij in brons, 1859

Zij weegt 1200 pond

Een tweede klokje, wegende 340 kilo

werd aangekocht in oktober 1912. Zij koste 1480 fr.

Zij draagt voor opschrift: Mijn naam is Stephanus.

De wijding vond plaats den 22 oct. 1912

door den Z. E. Heer Ceulemans, deken te Leuven.

De peter was E.H. Cappuyns, inspecteur

De meter Jufvr. M. Bogaerts, zuster van Mijnheer Pastoor.

Corbeek 17-2-1918

get. E. Lievens, pastor.

Raf van der Donckt

Pausen in Rome en in Avignon

(naar het artikel “Westers schisma overwinnen en eenheid herstellen” van Emmanuel Van Lierde in TERTIO van 20 augustus 2014)

Sinds 1305 leefden de pausen “in ballingschap” in Avignon omdat het in Rome niet veilig was. Het waren allemaal pausen van Franse origine.

In 1377 keert Gregorius XI, de laatste Franse paus, terug naar Rome. Maar hij overleed reeds in 1378.

Daarop kozen 16 kardinalen in Rome Urbanus VI tot opvolger.

Maar 11 Franse kardinalen hielden een nieuw conclaaf en verkozen Clemens VII tot paus, en die vestigde zich in Avignon. In 1394 volgde Benedictus XIII hem op in Avignon. Zij werden door de geschiedenis niet erkend als paus. Hun rangnummer kwam opnieuw beschikbaar.

In Rome kwamen achtereenvolgens na Urbanus VI:

-Bonifatius IX in 1389

-Innocentius VII in 1404

-Gregorius XII in 1406

Rome getrouwe en Avignon gezinde kardinalen hielden in 1409 samen een Concilie in Pisa. Ze zetten de pausen Benedictus XIII van Avignon en Gregorius XII van Rome af en kozen Alexander V als enige paus. Deze overleed echter kort daarna en hij werd opgevolgd door Joannes XXIII.

Maar Benedictus XIII en Gregorius XII weigerden af te treden, zodat de christenheid opgescheept zat met drie pausen.

Joannes XXIII, de paus met de grootste aanhang, riep een Concilie samen in Konstanz. Op 5 november 1414 opende hij in de kathedraal het Concilie. Kerk- en wereldleiders met hun gevolg zouden er meer dan drie jaar lang vergaderen en besluiten uitvaardigen.

Steeds meer won de overtuiging veld dat om het schisma te overwinnen het noodzakelijk was dat de drie pausen aftraden. Joannes XXIII, die op de vlucht sloeg, werd in mei 1415 afgezet wegens simonie (het verkopen van geestelijke goederen voor geld) en ketterij. Het rangnummer XXIII bij pausnaam Joannes kwam opnieuw beschikbaar.

Op 4 juli 1415 trad Gregorius XII terug en alleen Benedictus XIII bleef over. Maar deze bleef weigeren om af te treden en hij werd op 26 juli 1417 geëxcommuniceerd als schismaticus en ketter. Ook zijn rangnummer kwam opnieuw beschikbaar.

Pas daarna kon een nieuwe paus worden gekozen en succesvol een einde gemaakt aan het westerse schisma. Op 11 november 1417 werd door 23 kardinalen in conclaaf unaniem Martinus V tot paus verkozen.

Na nog een vruchteloze poging om ook het oosterse schisma (de orthodoxen) ongedaan te maken werd op 22 april 1418 het Concilie van Konstanz afgesloten.

Bij de dood van paus Martinus V in 1431 was een zekere rust in de kerk teruggekeerd, al zouden weldra reformatoren (bijvoorbeeld Maarten Luther, °1483, navolger van de op de brandstapel geëindigde Jan Hus en Hiëronymus van Praag) de vrede verstoren.

Gebed Van De Week: Geef Ons Vandaag Het Brood Dat Wij Nodig Hebben

Wij bidden U, Heer,

om voedsel voor vandaag,

genoeg om van te leven,

niet te weinig maar ook niet meer dan nodig.

Het lijkt zo evident voor ons, Heer,

maar dichtbij en veraf

lijden zoveel mensen dagelijks gebrek

aan het meest noodzakelijke.

Scherp onze aandacht, Heer,

opdat wij hen niet vergeten.

Moedig ons aan

om onze tafel met hen te delen.

Wij bidden U ook, Heer,

om geestelijk voedsel,

genoeg om van te leven,

niet te weinig, niet meer dan nodig.

Het aanbod is groot, Heer,

de afleiding ook.

Scherp onze aandacht

op uw Woord.

Moedig ons aan het op te nemen

en goed te kauwen

zodat het verteert

tot smaakvolle kracht

om rijkelijk van te leven.

Uit het boek Onderweg van Wies Merckx

Getuigenissen over Wereldoorlog I in Bertem - deel 5

(Vervolg) Antwoorden op de Vragenlijst van het Bisdom-1919

Vragenlijst 1919 v/d Belgische Bisdommen aan de parochies over het verloop van WO I

e/ [De toestand der vrije scholen. Opgelegd programma, voertaal, gewoon en buitengewoon schooltoezicht, - uitkering der schooltoelagen, - het onderwijzend personeel]
Niets te melden

f/ [Patronaten, - werken voor schoolgaanden en werken voor de jeugd, - werken voor volwassenen. -Beperking der vergaderingen door de bezettende macht; - ander oorzaken van ontreddering – Liefdadigheidswerken.]
Hiervoor moest men toelating vragen.

g/ [Wegvoeren der werklieden. Treffende feiten; - namen der werklieden in Duitsland overleden of later in België door ontbering omgekomen; - overzichtstafels]
Niets gebeurd

h/ [Ondersteuningswerken. Aard, bestuur, bijzonder doel, uitslagen. Overzichtstafels. Toestand van werk en nijverheid, armoede.]
Een bijzonder comité heeft altijd met vrucht gewerkt: onmogelijk hierover bijzonderheden te bezorgen, vermits wij ze niet bezitten.

i/ [Gerechtelijke vervolgingen. Namen der beschuldigden, grieven, gerechtsleiding, uitslag van het proces - De politieke gevangenen in België gestorven. Een uitgebreide aantekening zal aan de terechtgestelden gewijd worden. - Oorlogsbelastingen, boeten, uitbuiting der bevolking.]
Niets te melden.

n°10 [Naam, voornaam en dienststaat der parochiële geestelijken en ook der andere, zowel wereldlijke als kloosterlingen]-
Niets te melden.

[Korte overzichttafel der parochianen onder de wapens geroepen of die vrijwillig hebben dienst genomen - ]
aantal opgeroepen soldaten: 90 - aantal vrijwilligers: 10 – aantal weggevoerden: geen
[Getal en namen der gesneuvelden in den oorlog, der verminkten ..-]
aantal gesneuvelde Bertemnaren : 12, één verminkte.

Vergelijkende tafel der geboorten en sterfgevallen bij de burgerlijke bevolking van 1913 tot 1918.

	geboorten	Overlijdens	waaronder volw. parochianen’	waaronder jonge parochianen’	overl. in ‘t klooster
1913	77	58	23	16	19
1914	66	59	23	15	21
1915	52	64	25	13	26
1916	41	55	16	9	30
1917	38	85	23	12	50
1918	48	118	40	21	57

n°11 [– Huiszoekingen in kerken of kloosters. – Opname of inbeslagname van klokken. Opschriften van verbrijzelde klokken]
Zonder toelating te vragen, is een Duits onderofficier, vergezeld van een burger, op den toren en hoogzaal gegaan, hebben aantekeningen gemaakt en zijn na enige minuten vertrokken.

Toelichting: Moritz von Bissing, gouverneur-generaal van België namens de Duitse bezetter, kwam in een moeilijke situatie toen hij, tegen zijn persoonlijke overtuiging in, midden 1916 de zeer onpopulaire verplichte tewerkstelling in België moest afdwingen en in februari 1917 de opeisingen van koper, brons en tin. Mercier protesteerde fel tegen deze maatregelen. De opeisingen van de grondstoffen bleef rusten tot in februari 1918 de kerkelijke overheid gevraagd werd een lijst van klokken en orgels aan de bezetter over te maken. Door tussenkomst van de Duitse kardinalen bleven de kerkklokken in België gespaard.
Dit had blijkbaar wel voor gevolg dat aan het inventariseren van alle klokken die in de parochiekerk maar ook in kapellen en kloosterkerken aanwezig waren, hoge prioriteit werd gegeven in de vragenlijst. In nagenoeg alle parochieverslagen (soms heel summier qua antwoorden) die we konden nakijken komt een beschrijving van de klokken voor. (Zie verder).

n°12 [Feiten van verscheiden aard. Grensversperring, - de aanwervingsdienst over den draad. – Daden van vaderlandsliefde of offerbereidheid. – Plichtverzakingen. – Vaderlandse betogingen
Niets te melden.

n°13 [-De ontruiming. –Houding der vijandelijke legers. – Voorvallen en misdaden]
Niets te melden.

n°14 [– De bevrijding. – Intrede der Belgische of verbondene legers. – Godsdienstige plechtigheden. – Terugkeer der gevangenen en uitwijkelingen. – Gedenktekens]
Er wordt een gedenkteken opgericht, door inschrijving der parochianen bekostigd, op de graven der 3 Belgische soldaten op 19 aug. 1914 te Bertem gesneuveld.
Er zal in de kerk ook een gedenkteken geplaatst worden waarop de namen der gesneuvelde Bertemnaren gebeiteld worden.

Dit verslag is voorgelezen en goedgekeurd te Bertem den 17 april 1919 door

Den schatbewaarder den pastoor de voorzitter van het Bureel
van de kerkfabriek van de kerkfabriek

Eng. Pinnoy K. Nelo Guil. Donnij

Parochie Bertem bij Leuven

A De grootste klok
1° is in den kerktoren
2° haar naam is St Eloy
3° zij is gegoten in 1861 door A.L.J. Van Aerschodt
4°(vermits het gewicht ons onbekend is ziehier de grootte, zonder de bovenste oog waarin zij hangt:
1,10 m. onder, op 0,88 m. hoog
5° toon: fa-dièse
6° Er staat op, in vooruitspringende letters:
Gemeenteklok : de Heeren Fr Debontridder, burgemeester, H. Vrebos en Feytens schepenen, P.J. Dewals, J. Demuylder, J. F. Van Billoen, G. J. Van Hamme, raadsleden.
Pastoor C. Stevens.
Sanctificatur in honorem Sti Eligii: ad Patrini Fr. Debontridder et Mme Van Hamme
Gegoten door A.L.J Van Aerschot, major successor van A. L. Van den Gheyn. 1861

B De kleinere klok
1° is in den kerktoren
2° haarnaam is St. Pieter ter Banden
3° zij is gegoten in 1861 door A.L.J. Van Aerschodt
4° (vermits het gewicht ons onbekend is) ziehier de grootte, gelijk voor A
hoogte 0,78 m. onder 1,00 m.
5° toon: sol
6° Er staat, in vooruitspringende letters:
Sanctificatur in honorem Sancti Petri apostoli Patrini
Patrini: G. Van Hamme, Mme De Smet, née Josephine Van Geertruyen
Cura pastoris C. Stevens
Gegoten door A.L.J. Van Aerschodt, major successor van A. L. Van den Gheyn. 1861

C de klok
1° is in den toren der kapel van het klooster
2° haar naam is St. Vitalis
3° zij is gegoten in 1894 door Ed Michiels -Moeremans te Doornik
4° vermits het gewicht ons onbekend is, ziehier de grootte:
0,49 m. hoog, 0,60 m. doorsnede van onder
5° toon: fa
6° Er staat op: Gegoten te Doornik door Edw. Michiels –Moeremans in ’t jaar O.H. 1894
Patrini: Bruno Beyaert , Melle E. Herinckx.

Berthem 20 feb. 1918 – quod attestor C. Nelo, parochius

Raf Van der Donckt