Gard Vermeulen schrijft ons van uit Japan - deel 2

Met metro en trein naar Nara

Zoals OKRA bij ons soms met de trein een stad bezoekt, heeft een groepje Vlamingen vandaag van uit Kyoto de stad Nara bezocht. Dat is 45 minuten sporen en de eerste ervaring met Japanse treinen.

Eerst met de metro naar het treinstation! Al staat de halte van de ondergrondse goed aangegeven op het stadsplan, de ingang is verstopt achter een bushokje. Gewoonlijk koop ik een kaartje voor één rit aan de automaat zoals iedereen. Ditmaal had de reisleidster gisteravond met de bediende gesproken en op een of andere manier een combinatieticket verkregen van metro + trein + kortingsbonnen in Nara voor een ganse dag. Kostprijs 15 €.

Aan het perron zijn de sporen verborgen achter hoge muren en gesloten poorten op regelmatige afstand. De reizigers gaan stil en gedisciplineerd in twee rijen voor een poortje staan. Het treinstel komt aan en stopt met elke deur van het voertuig precies voor een vaste poort. Dan gaan beide deuren open, de aankomers wandelen tussen de twee rijen door als tussen een erehaag en pas daarna stapt iedereen op. Poortjes en deuren zijn precies op mekaar afgesteld en gelijk voor elke trein in elk station. Standaardisatie is troef!

Uit de luidsprekers komt de informatie in drie Japanse talen en in het Engels: waar de trein naartoe gaat, welk het volgend station is en welk het daaropvolgend. Idem dito op de lichtborden boven elke deur. Verloren rijden is moeilijk, tenminste als je een plannetje hebt.

Het treinstation van Kyoto is overweldigend groot en verwarrend. Er komen treinen toe van minstens vier verschillende ondernemingen die elk een deel van het land bedienen. Je zoekt best vooraf uit met welke maatschappij je wilt rijden.

Om zes voor negen zal onze trein vertrekken. Enkele minuten eerder komt het stel aan het perron en gaan de deuren open aan de andere zijde om de aankomende passagiers te laten uitstappen. De treinwachter loopt van achter in het stel naar de andere zijde, want dit is het eindstation. Hij raapt ondertussen het zeldzame achtergelaten papiertje op en komt halverwege de machinist tegen die ook naar de andere kant moet. Daar opent hij de deur aan onze zijde. En zie, ook hier: de treinvloer is op dezelfde hoogte als de kaai en er is minder dan tien centimeter tussen beton en wagon. Wat een eenvoud, hoe gemakkelijk voor ouderen en gehandicapten! Net op de aangekondigde tijd sluiten de deuren en vertrekt de trein. In Japan heeft geen enkele trein een afwijking van meer dan één minuut op de reistabel. De Belgische spoorwegen mogen er een puntje aan zuigen.

In het coupé zitten we met veertien Vlamingen en de Nederlandse reisbegeleidster. Wij praten over onze plannen voor vandaag en morgen, wat de ene anders wil doen dan de ander en hoe dat te rijmen valt met tijden en metrovervoer. En de Japanners, ze zwijgen. Ze lijken ingedommeld, luisteren naar hun iPod, lezen een stripverhaal of kijken simpel naar de grond. “Geachte reizigers, wilt u zo vriendelijk zijn het geluid van uw mobiele telefoon uit te schakelen, vermijden te telefoneren onderweg en niet te luid te praten. Dank U,” klinkt het uit de luidsprekers. En Japanners gehoorzamen, ook zonder controle of boete.

Met het kaartje mogen we een exprestrein nemen, maar stel je niet te veel voor: hij stopt aan elk plaatsje waar honderd huizen samen troepen. Een “beperkte expres” doet minder stations aan, gaat vier minuten sneller en kost het dubbele. Zou men daarvoor klanten trekken?

Het park van Nara beslaat ongeveer een kwart van de stad. Heeft Japan dan geen gebrek aan ver- en bebouwbare grond? Jawel, maar men woont onvoorstelbaar klein en vaak in hoge woontorens. Een voorbeeldje? De badkamer in het hotel is 1,50 op 1,20 meter klein. Ik kan beide muren gemakkelijk tegelijk aanraken. Daarin staat een bad, een lavabo en een WC. Omvallen kan je eigenlijk niet.

Maar ik vertelde over het park. Toen een hoge heer hier in de achtste eeuw een schrijn wou bouwen ter ere van zijn voorouders, vroeg hij een god van een verderop gelegen heiligdom om bescherming. De god kwam als een kerstman welwillend aangevlogen op een wit hert. Daarom wil niemand in deze stad kwaad doen aan de goddelijke rijdieren: ze niet doden, verdelgen of castreren. Zo lopen hier dan vele honderden herten, reeën en kalfjes als bambi’s rond. Zij eten gras, blaadjes van de bomen, de koekjes van toeristen en de plastieken hebbedingetjes uit de winkelrekken. En zij kweken verder.

Wij lopen langs drie van de vele tempels en schrijnen. In de eerste staat het grootste bronzen boeddhabeeld opgesteld in het grootste houten gebouw ter wereld. Terwijl we rondneuzen loopt er een plechtige ceremonie vooraan. De toeristen persen zich samen voor de open deuren om van daaruit enige foto’s van binnen te maken. Dan worden ze langs achter omgeleid en er is de gelegenheid om voor altijd alle geluk van de wereld te grijpen: in een van de steunende kolommen is een kleine rechthoekige opening uitgespaard. Als men daardoor kan kruipen, dan ben je klaar. Slanken en lenigen hebben hier duidelijk meer kans op het fortuin. Aan de zijkant in de tempel kan men de honderden souvenirs kopen of zijn speciaal aantekenboek laten stempelen en in kalligrafie laten penselen dat men hier geweest is. Kostprijs: 3 €.

De tweede tempel is een Shintoschrijn. Deze volgers geloven niet dat er een god bestaat, maar op de ereplaats van hun heiligdom hangen ze een spiegel: zo krijgt de vrome mens een andere kijk, een omgekeerde kijk op de materiële wereld en kan zich hierover bezinnen. Op zaterdag zijn er blijkbaar vele plechtigheden gepland: zegeningen van pasgeborenen, van zesjarigen of van huwelijksparen. Telkens is de familie feestelijk gekleed. Voor vrouwen is dat meestal een fleurige kimono met twee bijpassende obi’s (brede banden om het middel) en een assorti strik op de rug. De mannen doen het meestal deftig westers maar heel soms, in de oude traditie, ook met een eenvoudige kimono in grijs of zwart. En de kinderen van zes kleden zich graag in frisse kleuren!

Tijd om terug te reizen. Ik zorg ervoor dat ik in het juiste station terechtkom, want de andere spoorwegmaatschappij heeft een ander station wat verder, maar dan komt men in Kyoto helemaal aan de foute kant van de stad uit. Nu valt het me pas op: de treinwachter komt geen kaartjes knippen, die zijn immers elektronisch gecontroleerd bij het betreden van het perron. Om een of andere reden loopt hij toch door het coupé. Hij komt binnen, sluit de deur achter zich, staat met de rug stokstijf tegen de wand en buigt diep voor de reizigers. Hij stapt door de gang naar het andere eind, keert zich weer om, buigt diep, en verlaat de wagon. Even later komt hij weer, buigt, stapt verder, buigt weer, enzovoort. Zoveel respect ben ik niet gewoon, ook al betaal ik onrechtstreeks zijn loon.

Ik neem nog even de tijd om het centraal station van Kyoto te bekijken: twaalf verdiepingen hoog en twee ondergrondse, meer dan een halve kilometer lang, ontworpen door een gerenommeerde inlandse architect. De inkomhal op dit spitsuur loopt vol met, ik schat, vijfhonderd mensen. Moderne Japanse architectuur, met onder meer een schouwburgzaal midden in het gebouw. Persoonlijk vind ik het station van Luik Guillemins mooier, al is Kyoto zeker beter geslaagd dan de overkapping van Leuven. De kostprijs hier ligt wellicht lager dan in Luik Guillemins en dit levert zeker veel meer inkomsten op: verhuur van een paar honderd zelfstandige winkels van luxekledij tot souvenirs, van eerste klas restaurants tot snackbars en van nog twee grootwarenhuizen. Japanners denken ook praktisch!

Als cadeautje krijg je twee foto’s over deze daguitstap. Overmorgen rijden we met de legendarische Shinkansen, de eerste hoge snelheidstrein, van Kyoto naar Tokyo. Daarna kom ik weer naar Korbeek-Dijle.

Tot binnenkort wellicht.

Gard

Gelezen In Tertio Van 12 Oktober 2016

1 . Jozef De Kesel snel kardinaal

Uit een artikel van Geert De Kerpel

Zondag 9 oktober maakte paus Franciscus bekend dat hij op 19 november een consistorie bijeenroept waarin hij 17 nieuwe kardinalen creëert. Onder hen Jozef De Kesel, de aartsbisschop van Mechelen-Brussel, waarmee de Belgische kerk naast Godfried Danneels een tweede kardinaal en opnieuw een pauskiezer heeft.

De algemene richtlijnen die Franciscus bij zijn kardinaalscreaties volgt, worden almaar duidelijker.

De eerste lijn. Hij stuurt aan op een kardinalencollege dat meer een afspiegeling vormt van de reële kerk. Die wordt universeler. Bij de nieuwe pauskiezers zijn amper 3 Europeanen van wie slechts 1 Italiaan.

De tweede lijn. Franciscus zoekt ook in zijn keuze voor wie het volgende conclaaf zal vormen “de uiteinden van de wereld” op zoals hij dat meer in het algemeen in zijn beleid doet. Met kardinalen uit Bangui in de Centraal-Afrikaanse Republiek, Dhaka in Bangladesh, Port-Louis in Mauritius of Port Moresby in Papoea-Nieuw-Guinea dit keer als meest in het oog springende voorbeelden.

De derde lijn. Zijn bekende afkeer van carrièrisme. Zetels van vooraanstaande (aarts)bisdommen of hoge functies in de Vaticaanse Curie die tot zijn aantreden zo goed als zeker verbonden waren aan een kardinaalstitel, zijn dat met Franciscus helemaal niet meer.

De vierde lijn. Franciscus creëert meer dan zijn directe voorgangers vooral gematigde middenfiguren tot kardinaal. Dat blijkt uit de keuze voor Jozef De Kesel en zijn Spaanse collega Carlos Osoro Sierra. Maar evengoed de nieuwe kardinalen uit de Verenigde Staten, Blase Cupich, Kevin Farrell en Joseph Tobin, staan bekend als uitgesproken bruggenbouwers te midden van tal van collega’s in de VS die dat veel minder blijken te zijn.

2 . “Geloof geeft kleur en ziel aan samenleving”

Uit een artikel van Geert De Cubber in tweegesprek met Jozef De Kesel en Bianca Debaets

Hoe ziet u de verhouding tussen kerk, samenleving en jongeren?

Jozef de Kesel: “Een van de grote waarden van onze moderne samenleving is de vrijheid. Maar tegelijk zegt die samenleving niet wat je met die vrijheid kan doen. Onze samenleving garandeert weliswaar vrijheid, maar laat de mensen op hun honger zitten over de richting die je aan die vrijheid kan geven.

Daar spelen religieuze en filosofische tradities een grote rol. Zij geven richting aan het handelen. En de keuzes die je vanuit religie maakt, hebben een grote maatschappelijke impact.”

“Gemotiveerde leerkrachten zijn belangrijk. Die hebben een grote opdracht, want zij moeten jongeren opleiden en hen een toekomstperspectief geven. Het is noodzakelijk dat jongeren de smaak te pakken krijgen.”

Bianca Debaets: “Om een voorbeeld te geven: we zetten in op duaal leren. Het Don Bosco-instituut in Brussel werkt samen met Audi. Dat geeft schitterende resultaten omdat jongeren daadwerkelijk iets betekenen. 80% van de scholieren kan aan de slag blijven.”

Hoe ziet de kerk de multiculturaliteit?

De Kesel: “De kerk is op zichzelf al multicultureel. Maar ook daarbuiten is dialoog met andere godsdiensten belangrijk. De islam is daar. We hebben dan ook de plicht samen te leven, in goede verstandhouding. Wie aan die dialoog een einde wil maken, is onrealistisch. Ik zie veel plaatselijke initiatieven, ook in het onderwijs. De dialoogschool is daar een voorbeeld van. In die dialoog is het niet de bedoeling de ander van overtuiging te doen veranderen, maar we getuigen wel van ons geloof en we leren er ook de ander door kennen.”

Hoe kunnen kerk en samenleving radicalisering voorkomen?

De Kesel: “Eerst en vooral heb ik deze bedenking: mogen we radicalisering zomaar met levensbeschouwing verbinden? Als je ziet hoe driest de Brigate Rosse in Italië of de Rote Armee Fraktion in Duitsland tewerk gingen, dan heeft radicalisering niet direct met godsdienst iets te maken. Wel maken bepaalde groepen misbruik van godsdienst. Zoals alles wat schoon en goed is, misbruikt kan worden, wordt ook godsdienst misbruikt. Laten we vooral niet vergeten dat de meesten niet radicaliseren. Hoe het te voorkomen is? Door de voedingsbodem weg te nemen. Wie in een uitzichtloze situatie terechtkomt, is ideologisch gemakkelijker te misbruiken. Overigens zijn het geen vrome zieltjes die stilletjesaan radicaliseren.”

Is een striktere scheiding van kerk en staat niet een mogelijke oplossing?

Debaets: “De voorstellen over een striktere laïciteit die her en der opduiken, bieden geen oplossing. Kijk maar naar Frankrijk, de lekenstaat bij uitstek. Daar zijn evengoed problemen. Door een striktere scheiding riskeren we dat geloofsgemeenschappen zich nog meer op zichzelf terugplooien.”

De Kesel: “Kerk en staat zijn gescheiden in België. De overheid is neutraal en privilegieert niemand. Maar een scheiding tussen geloof en het maatschappelijk leven is er niet.”

WOS-diner 2016: WOS dankt

Dank zij de steun van vele mensen:

- zij die geholpen hebben

- zij die kwamen eten

- zij die ons financieel gesteund hebben,

kunnen we 5.077 euro verdelen aan Valeer Neckebrouck, de Zusters in Guatemala en ex-chiroproosten in Rwanda en Congo.

Welgemeende dank!

Phil Bosmans spreekt tot ons: Rechten… en plichten!

Plichten zijn dingen die je moet doen,

opdat anderen hun rechten zouden krijgen.

Als niemand zijn plicht doet,

krijgt niemand zijn recht.

Er zijn maar zoveel rechten

als er plichten zijn.

Men kan zich doodpraten en doodschrijven

over de ‘rechten van de mens’.

Zolang men in alle talen zwijgt over

de ‘plichten van de mens’

blijft dat fantastisch document,

de ‘universele verklaring van de rechten van de mens’

voor miljoenen armen, zwakken en machtelozen

een vodje papier.

Zeg mij,

wat zijn deze mooi geformuleerde rechten

waard voor een mens,

die men laat sterven van honger

omdat zovelen niet willen delen?

Zeg mij,

wat betekenen de rechten van het kind,

dat verwaarloosd wordt,

uitgeleverd aan de prostitutie,

in de steek gelaten,

mishandeld, geaborteerd,

als ouders, families en scholen hun plichten niet doen

en deze rechten niet waarborgen?

Rechten en plichten omhelzen elkaar

waar mensen ‘medemensen’ zijn geworden,

waar ‘liefde’ de norm is

voor elke menselijke relatie.

Daar gebeurt alles spontaan.

Daar doet iedereen zijn plicht,

heel ongedwongen.

Daar is vrede en vriendschap.

Daar krijgt iedereen zijn recht!

Uit het boek Kijk naar de zon! samengesteld door Peter Ausloos

Diner van de WOS 2016

Op zondag 25 september 2016 liep de grote zaal van Don Bosco in Oud-Heverlee weer vol voor het jaarlijks diner van de Werkgroep Ontwikkelingssamenwerking van Korbeek-Dijle.

De beelden spreken voor zichzelf.

“Leven zonder waarden is als soep eten met een vork”

Talent

Een nieuwe definitie van talent doet zijn intrede op onze werkplaatsen, samen met een groeiende vaststelling dat iedereen getalenteerd is, niet enkel diegenen die we op een voetstuk plaatsen.

Wanneer we talent waarderen, dan waarderen en erkennen we het beste in elke persoon en stoppen we met hen te rangschikken binnen onze persoonlijke of gemeenschappelijke waardeperceptie.

(Janet Du Preez, Zuid-Afrika)

Teamspirit

Van buitenaf gezien vertoont een winnend team een soort aanvullende bezieling, iets extra’s dat niemand kan omschrijven en dat uiteindelijk een beetje magisch lijkt: de zogenaamde ‘teamspirit’. Er is sprake van teamspirit als men in staat is om ‘te denken en te handelen als een team’, als men het eigen gezichtsveld verlegt naar dat van de groep. Het leidt er dikwijls toe dat je het algemeen belang voorrang geeft op je eigen belangen en de frustratie aanvaardt die dat kan meebrengen.

(Thibault Vignes, Frankrijk)

Tederheid

Als jonge moeder voelde ik me dikwijls verloren en wist ik niet hoe te reageren op het gedrag van mijn kinderen. Toen ze baby’s waren, vroeg ik me dikwijls af hoe ik hun gehuil moest beantwoorden. En ook toen ze beter konden communiceren, waren hun onsamenhangende woorden en hun irrationele gedrag nog vaak een uitdaging voor mijn beperkte ouderlijke vaardigheden. Maar een zachte stem en een tedere aanraking deden meer dan enig advies uit een handleiding over ouderschap. Zodra elk kind mijn tederheid voelde, stopten de tranen en was de wereld plotseling weer goed. Mijn kinderen vertellen me vandaag dikwijls dat ze het meest hielden van mijn tedere reacties omdat ze zich begrepen, bemind en veilig voelden.

(Margaret Fulton, Zuid-Afrika)

Toewijding

Voor mij betekent toewijding je inzetten voor een taak en ze tot een goed einde brengen, ondanks de hindernissen die je tegenkomt bij de uitvoering ervan. Heel vaak trappen we in de val van excuses zoeken om een taak niet af te maken en we vergeten daarbij hoe toegewijd we aanvankelijk waren.

(Deliah Sampson, Zuid-Afrika)

Tof gevonden worden

‘Tof gevonden worden’ is voor velen van ons synoniem met ons goed voelen in de wereld. Als we voelen dat mensen ons graag hebben, dan is dat een bevestiging van onze eigenwaarde.

(Ruth Copland, Verenigde Staten)

Phil Bosmans spreekt tot ons: Verander van spoor

Je zit helemaal verkeerd

als je hart verkeerd zit,

doodlopend in de nacht

waar de zon nooit schijnt

en alles somber en donker is.

Je zit verkeerd als je hart verlangt

naar dooie dingen

die je diepste honger niet stillen.

Je zit verkeerd als je handen niet open zijn,

niet geven en niet ontvangen kunnen,

als je voeten de weg niet weten

en verdwalen in het land van de leegte,

waar alle bloemen zijn uitgebloeid

en verdoving en drugs te wachten liggen.

Verander van spoor.

Zet je hart op het spoor van de zon.

Zet je hart op een spoor

dat leidt naar het licht,

waar het leven weer kleur krijgt,

op een spoor naar het land,

waar mensen vrienden zijn

en de hemel op aarde begint!

Uit het boek Kijk naar de zon! samengesteld door Peter Ausloos