dinsdag 27 april 2010
Citaten
De bewondering van veel mensen begint waar hun begrip ophoudt. (Fliegende Blätter)
Een dwaas vindt altijd een nog groter dwaas die zijn vriend wil worden. (Nicolas Boileau)
Hij moet vele vrienden hebben want ik heb zijn naam nog nooit horen vallen. En in deze vijandige wereld zegt zwijgen heel veel over iemand. (Oscar Wilde)
Uit ‘Het grote boek van de Vriendschap’
Een God, Drie Religies – Deel 1
Het was al een tijdje geleden, maar vandaag laten we Herman Frijlink terug aan het woord, en wel over fundamentalisme.
Fundamentalisme betekent het zich strikt houden aan de basis, het fundament, van een bepaald geloof, vaak in combinatie met politieke behoudzucht en fanatisme. Fundament is afgeleid van het Latijn en betekent ‘bodem’, ‘grondslag’. Fundamentalisme is te vergelijken met orthodoxie. Het belangrijkste verschil is dat fundamentalisme in alle gevallen niet alleen gaat over godsdienst maar ook over maatschappij en politiek en dat orthodoxie meestal alleen over godsdienst gaat.
Overeenkomsten
Joodse, christelijke en islamitische fundamentalisten hebben gemeen dat ze zich verzetten tegen alles wat ze zien als een bedreiging van hun geloof, dat ze de fundamenten van hun geloof voor heilig en onaantastbaar verklaren en dat ze deze fundamenten letterlijk toepassen op alle levensterreinen, inclusief de wetenschap en de politiek. Ook hebben ze het idee gemeen dat godsdienst en politiek niet van elkaar zijn te scheiden.
In de politiek bemoeien joodse, christelijke en islamitische fundamentalisten zich bij voorkeur met moraal, dus met waarden en normen, in het bijzonder met onderwerpen als abortus, seksualiteit, euthanasie. In de wetenschap zijn ze vaak heftig gekant tegen de resultaten van bijvoorbeeld biologisch en archeologisch onderzoek, omdat die iets heel anders zeggen dan wat er in de Tenach, Bijbel of Koran staat. Verder hebben ze meestal weinig op met de moderne maatschappij, met uitzondering van hightechproducten als het mobieltje.
Fundamentalisten vormen slechts een klein deel van alle aanhangers van een godsdienst. Het lijkt alsof het er veel meer zijn doordat ze met hun radicale standpunten en acties alle aandacht naar zich toetrekken ten koste van een grote meerderheid gelovigen die er gematigde standpunten op na houden en niet op de voorgrond treden.
Christelijk fundamentalisme
Aanvankelijk was het woord fundamentalisme niet meer dan de benaming voor een stroming in de Amerikaanse protestants-christelijke kerken in het begin van de 20ste eeuw. Deze stroming ontstond omdat de aanhangers ervan vreesden dat de ontwikkeling van de wetenschap schadelijk was voor de geloofsbeleving, met name voor het geloof in de Bijbel. Zij publiceerden een reeks boeken over de belangrijkste principes van het protestants christelijke geloof onder de titel De Fundamenten. Daarin pleitten ze voor volledige gehoorzaamheid aan de wetten en regels van de Bijbel.
Dit had tot gevolg dat groepen fundamentalisten zich nadien afscheidden van de gevestigde protestants-christelijke kerken en nieuwe kerken, instellingen en scholen stichtten. Soortgelijke ontwikkelingen deden zich voor bij de protestants-christelijke kerken in Nederland. Maar de term fundamentalistisch bleef beperkt tot Amerika. Na de Tweede Wereldoorlog veranderde dat, onder andere door de opkomst van de televisie. Amerikaanse fundamentalisten ontdekten dat televisie het beste middel was om hun opvattingen over het geloof te verspreiden. Vanaf de jaren zestig kregen ze ook steeds meer politieke invloed. Hoe sterk die groei is blijkt uit de omstandigheid dat George Bush waarschijnlijk geen president van Amerika zou zijn geworden zonder de steun van christelijk-rechts in het algemeen en van de fundamentalisten in het bijzonder. Tot christelijk-rechts horen niet alleen de fundamentalisten die van oorsprong protestants zijn maar ook conservatieve aanhangers van andere christelijke geloofsrichtingen, bijvoorbeeld de rooms-katholieke kerk in Amerika. Deze voelen zich politiek en maatschappelijk vaak nauw verwant met de protestantse fundamentalisten.
Op die manier breidde de invloedssfeer van het woord fundamentalisme zich verder uit, naar Europa en naar andere godsdiensten, zoals het jodendom en de islam, en in veel mindere mate naar niet-godsdienstige ideologieën als het marxisme.
Tot zover Herman Frijlink.
In een volgende bijdrage komt het joodse en het islamitische fundamentalisme aan bod.
Geschenken
Een Opkikkertje Van Hedwig Van Peteghem
We krijgen graag van alles. Hoe meer hoe liever. En liefst nog datgene waar we al zo lang van dromen. Mooi ingepakt als het kan, ook al weten we in vele gevallen al lang wat erin zit. Geschenken maken ons blij, niet zozeer omdat we dan weer iets meer hebben, maar omdat er iemand is die om ons geeft. Omgeven worden door attenties en complimentjes, bevestiging en tedere zorg: het zegt alleen maar altijd met andere gebaren en woorden: ik ben blij dat je zo bent. Omdat ik om je geef, geef ik je iets. Het gebaar van de gever laat het cadeau extra glanzen. Zonder die glans, zonder die liefde wordt het pakje herleid tot koopwaar.
Niet alles wat we krijgen is vanzelfsprekend ingepakt. Het zou ook moeilijk kunnen. De tijd die iemand voor ons vrij maakt, de stille bezorgdheid van een moeder, de rust die iemand ons gunt: rond dit alles kunnen we geen strikje of een papiertje doen. Om nog maar te zwijgen van het kleurengamma in de natuur, de variaties in geluiden en de eindeloze mogelijkheden aan creativiteit waarmee we aan de toekomst kunnen werken. Voor mij is het teveel om op te noemen, voor jou is het alleszins de moeite om eens een lijstje te maken van alles wat je al gekregen hebt. Je zult er lang mee bezig zijn. De Duitse dichter Goethe zegt het zo: “Er zou weinig van mij overblijven als ik alles terug moest geven wat ik aan anderen te danken heb”. Redenen genoeg om blij te zijn, want we krijgen veel, meer niet dan wel verpakt. Zou het waar zijn dat de Grote Gever van het Leven te weinig inpakpapier had om ons zo’n groot geschenk te geven?
dinsdag 20 april 2010
Citaten
Zolang je gelukkig bent, zal je veel vrienden hebben, maar als de bewolkte dagen komen blijf je alleen achter. (Ovidius)
Vriendschap wordt vernietigd door lange afwezigheid. Maar door korte afwezigheid wordt zij versterkt. (Samuel Johnson)
Velen die vrienden lijken, zijn het niet en velen die vrienden zijn, lijken het niet. (Democritus)
Als je geluk is weggelopen en je ronddwaalt in ellende blijft alleen je echte vriend over. (K.C.)
Uit ‘Het grote boek van de Vriendschap’
Paaseieren Rapen 2010
Op paaszondag, 4 april, was er in Korbeek-Dijle de traditionele eierenraap in de weide van Blockx. Daarna was er een mooie woord- en communiedienst waarin vooral het verhaal van de drie bomen opviel: de eerste boom leverde het hout voor de voederbak waarin Jezus werd geboren, van de tweede werd een boot gemaakt waarmee Jezus voor de wonderbare visvangst zorgde, en de derde boom mocht het lichaam van Jezus dragen bij zijn kruisdood.
Als openingsgebed bad de voorganger:
Heer, het licht van Pasen komt weer over ons.
Het licht en het water werden gezegend.
Laat ons steeds licht en water zijn voor de mensen
rondom ons. Licht en water voor mens en natuur.
Wees Gij ook steeds licht en water voor ons,
om ons te laten groeien als mensen die groot zijn
in hun kleinheid.
In Gesprek Met Kardinaal Danneels – Deel 2
Twee doorgewinterde journalisten zoals VRT-nieuwsanker Jan Becaus en Libre Belgique-reporter Christian Laporte hebben kardinaal Danneels bereid gevonden vele uren lang met hen in gesprek te treden. Dit leverde een boek op met bovenstaande titel. Hieronder een passage over de dogma’s.
Kan het christelijke geloof bestaan zonder dogma’s?
Nee, omdat je anders van de weg afgeraakt. Als er links en rechts geen paaltjes staan, of als er geen lijnen getrokken zijn, dan ga je met je auto het decor in.
U hebt ze nooit als beperkend aangevoeld?
Nee. Voor mij zijn dat steunpunten, verificatiepunten. Waar ben ik? Eigenlijk is een dogma een soort GPS. Maar sommige mensen maken daar het essentiële van. Maar het essentiële is veel rijker dan dat.
Welke aspecten van het geloof zijn belangrijker dan de dogmatische?
Er zijn aspecten van het geloof die met de dogma’s verband houden, natuurlijk. Neem bijvoorbeeld het Symbolum van de twaalf apostelen. Wat daarin staat dat is voor mij de Magna Charta. En de klankkast van dat symbool is het evangelie en de Bijbel. Want het Credo is nogal bondig. Ik zeg altijd dat het symbolum van het geloof als een bruistablet is. Die is droog; je moet ze in het water gooien voor ze begint te werken. Wel, het Credo moet je in het water doen van het gebed, van de contemplatie, van de naastenliefde, van de diaconie, van de cultuur; anders blijft het een droge pil.
Met voorrang voor de Bijbel, het handboek bij uitstek?
Zeker! De Bijbel is onze grondwet, dat is evident. Voor mij is dat glashelder. En op regelmatige tijdstippen in de geschiedenis van de Kerk, moet je de dogma’s onderdompelen in de rijkdom van de Bijbel. Anders drogen ze uit. Dat is wat Vaticaan II gedaan heeft.