woensdag 12 december 2018

Gard Vermeulen schrijft ons: Ethiopië, land met een lange geschiedenis – deel 1

Sinds enkele dagen laat ik mij warmen in de zon van Ethiopië. Dit land, zo groot als Spanje, Frankrijk en België samen, ligt halfweg Afrika, nog net ten noorden van de evenaar en aan de oostkant van het continent. Het ligt tegenover Saoudi-Arabië en Yemen, maar komt niet aan zee. Zo dicht bij de Arabische wereld is het niet te verwonderen dat er veel moslims leven. Het overgrote deel is echter Orthodox Christen. Daarover vertel ik wel eens later.

Het ontstaan van het land, of liever van het vorstenhuis, begint bij een Bijbelverhaal. De koningin van Sheba was er op gebrand om koning Salomon van Israël, zoon en eerste opvolger van Koning David, te ontmoeten. Zij had vernomen dat hij heel rijk en heel wijs was. Dus reisde ze naar Jeruzalem en kwam zeer sterk onder de indruk van deze imposante vorst. Tot daar het bijbelverhaal. Dan begint het Ethiopische koningsverhaal.

De koningin wil niet in het paleis van haar gastheer logeren maar verblijft op haar boot. Salomon, de rokkenjager, had reeds een paar honderd vrouwen en wil ook graag met haar … Hij nodigt haar dus uit voor een diner. Zij stemt toe op één voorwaarde: dat hij haar niet met geweld zou nemen. Hij stelt een tegenvoorwaarde: dat zij niets van zijn bezit zou aanraken zonder zijn toestemming vooraf. Zo gezegd, zo gedaan. De sluwerd echter laat zijn spijzen sterk kruiden en zouten. Op een wat verdwaald moment grijpt de koningin spontaan een glas water en brengt het aan haar lippen. De koning wordt kwaad want zij heeft, zo zegt hij, haar belofte gebroken en zo moet hij zich ook niet meer houden aan zijn belofte. Ze hebben dus gemeenschap. ’s Anderendaags reist de koningin af met twee koninklijke geschenken: de echte ‘Ark des Verbonds’ (waarin ooit de twee stenen tafels met de Tien Geboden bewaard werden) en een schoot vol verwachting. Uit haar wordt Menelek geboren.

Menelek I is de eerste koning van het Ethiopische vorstenhuis. Hij regeerde in Aksum rond het jaar 200 voor Christus. Een beetje eigenaardig als men historisch aanneemt dat Salomon wellicht zevenhonderd jaar eerder leefde. Maar de telkunst van de Ethiopisch-orthodoxe kerk is wel vaker wonderbaarlijk.

Het koningshuis regeerde met vallen en opstaan tot in de veertiende eeuw. Dan verpulverde het rijk, tot 150 jaar later een man opstaat en beweert dat hij afstammeling is van Menelek, zoon van Salomon. Hij brengt de kleine rijkjes weer tot eenheid.

Bij het begin van de zeventiende eeuw bekeert keizer Susenyos I zich tot het Rooms-katholicisme en eist dat zijn onderdanen zouden volgen. Die blijven hun oude geloof trouw, komen in opstand en 20 000 rebellen worden gedood. De protestbeweging kiest Fasilides, zoon van de keizer, tot nieuwe vorst. De jonge keizer sust het volk, blijft orthodox christen, verhuist de hoofdstad meer naar het centrum van het land, naar Gondar, bouwt er zijn burcht en acht orthodoxe kerken in de omgeving.

Elk van zijn zeven opvolgers bouwt telkens een eigen paleis zoals bij ons de kinderen ook telkens een nieuw huis bouwen en het ouderlijke ontvluchten. Zo staan er nu in het park zeven kastelen. Maar keizer zijn in die tijd is vaak een zeer kortstondige job, meestal korter dan een jaar. Een van de uitzonderingen was muziekliefhebber, een andere koos voor de jacht. Die laatste liep daarbij gele koorts op. Doodziek werd hij verzorgd door de fraaie dochter van de boer waar hij logeerde. Toen hij wonderlijk genezen was, keerde hij terug naar zijn paleis, vroeg de dochter om hem ook hier liefderijk bij te staan. Hij huwde haar en toen hij vroegtijdig overleed, was zijn zoon te jong om te regeren. Daarom nam de weduwe de macht over en bouwde haar eigen kasteel, een subtiel voorbeeld van Italiaanse elegantie.

Toen in 1866 het Suezkanaal open ging, wilden vele Europese machten een deel van de koek. Italië liet het oog vallen op Abessinië, toen nog de naam van het huidige Ethiopië. Het begon met handelsrelaties, schakelde over naar politieke druk en eindigde met macht. In 1896 werdt het Italiaans leger echter verslagen door het Ethiopische onder leiding van Menelik II. Dat is nog steeds de enige keer in de geschiedenis dat een Afrikaans leger een Europees heeft klein gekregen. Onder Mussolini hadden de Italianen meer succes in 1935. Na het uitbreken van de wereldoorlog was Italië in het vijandelijke kamp van de Britten terecht gekomen en die laatsten verjoegen hen uit Ethiopië al in 1941. Met uitzondering van de zesjarige bezetting heeft dit land nooit vreemde overheersing gekend!

Ik ben al te lang bij de politiek gebleven. Laat me nu een van de prachtige plekken tonen van het noorden: De watervallen van de Blauwe Nijl. Deze arm van de Nijl ontspringt in het Tanameer en maakt dan een grote bocht naar het zuiden vooraleer af te stevenen naar het noorden, als een groot omgekeerd vraagteken. Onderweg davert er een majestueuze waterval in de diepte. Dankzij een overvloedig regenseizoen is dit nu een groots juweel in een landschap dat zich al prachtig ontvouwt in en rond de grote slenk. De aarde scheurt immers langzaam open van hier tot bijna in Zuid-Afrika. Het oosten drijft weg van het grootste stuk van het werelddeel, met een snelheid van zo’n drie centimeter per jaar. Daardoor ligt er een diepe put in dit land, terwijl het hier 2400 meter boven zee ligt.

Nog hoger reikt het Siemen-gebergte. Vandaag ben ik gaan wandelen op 3200 meter hoogte. Niet zo erg ver (4,5 km) en niet zo erg lang (1.30 u) maar wel langs smalle en moeilijke rotsachtige paden, dus vrij vermoeiend. Deze streek is over miljoenen jaren gevormd door vulkaanuitbarstingen en gletsjers. Daardoor biedt het prachtige uitzichten van groene glooiingen en steile rotsmuren. Het is bebost met giftige of doornige struiken.

Er leven vooral roodhart bavianen, soms in kleine families en soms in grote kuddes. Op de middag zag ik er twee of driehonderd samen grazen. Inderdaad, dit is een soort die vooral leeft van gras. Hun proteïnen komen vooral van de vlooien die ze bij elkaar vangen en opeten. Nog een eigenaardigheidje: ze kunnen nauwelijks in bomen klimmen; maar voelen zich thuis op steile bergwanden. Aan de overkant van de weide op een talud amuseerden zich twintig jonge apen met buitelen, rennen, plagen, springen en elkaar van het plateau duwen. De slachtoffers tuimelden tien meter diep, rollebolden verder, stonden op en klommen weer omhoog. Daarbij sprongen ze soms wel driemaal hun lichaamslengten hoog, klampten zich vast aan de rand en begonnen weer opnieuw. Ze duwden elkaar, grepen mekaar vast, trokken aan elkaars lange staarten en speelden verder. Dan rolden ze soms voor eigen plezier van de kant af. Een komische film van Laurel en Hardy is klein bier bij dit vergeleken.

Morgen vertrek ik naar het festival, zeg maar: kermis, in Axum. Men viert er O. L. Vrouw van Zion. Volgende keer praat ik wat over dat festival en over de geloofsbeleving van de Ethiopische christenen.

Hierbij schenk ik je twee foto’s: een zicht op de waterval van de Nijl en een van het paleis van de keizerin.

Week 2018-50 - Gard Ethiopië paleisWeek 2018-50 - Gard Ethiopië waterval

Wijsheid en geloof van Godfried Danneels: Een unieke zoon

In het Westen gaat bijna al onze aandacht naar de vertedering om het kindje in de kribbe. De kerststalletjes, met hun huiselijke charme van moeder en kind, beheersen heel onze religieuze kerstcultuur. Ze hebben natuurlijk te maken met de kern van ons geloof: ‘Een kind is ons geboren…’ Maar hebben we evenveel aandacht voor die andere helft van het kerstgeheim, ‘een zoon is ons geschonken’? En wel een unieke Zoon, de Eniggeborene van de Vader. Het essentiële van Kerstmis bestaat niet uit beelden in het stalletje. Het is een groots gebeuren. Het is niet zomaar de geboorte van een mensje. Het is het vleesgeworden Woord, God zelf is in zichtbare gestalte onder ons gekomen. Zelfs dat begrijpen we nog niet helemaal! We beschouwen het vooral als een machtsdaad van God: hij nam de menselijke natuur aan en werd zoals wij. Je moet een machtige God zijn om die ‘grand écart’ te kunnen maken! Maar er zit nog een dieper geheim achter. Dat de Zoon mens werd, heeft alles te maken met zijn diepe wezen in de schoot van de Drie-eenheid – de uiterste volgzaamheid binnen de Drie-eenheid is het voorwoord op de menswording. De Zoon laat zich volledig leiden door de wil van de Vader. Advent en Kerstmis zijn voor ons een kans om in te treden in de diepe luisterbereidheid en gehoorzaamheid. Diep ‘ja’ kunnen zeggen, zoals Maria, de eerste getuige van de kerstnacht, het zei: ‘Mij geschiede naar uw woord…’

Uit het boek: Een jaar met kardinaal Godfried Danneels (uitgegeven in 2009)

woensdag 5 december 2018

Gelezen in Tertio van 7 en 21 november

7 november 2018

“Wij zijn lichtbakens van geloof, hoop en liefde”

Uit een artikel van Jacques Hermans

Het is alsof hij je telkens weer naar een andere plek loodst. Verder, hogerop. De bekende Franse zanger Yves Duteil straalt bij de voorstelling van zijn nieuwe cd en boek. Zijn boodschap: “Leer het mysterie in je naaste te zien, een stukje menselijkheid dat nooit verloren gaat”.

Yves Duteil (1949) werd geboren in Neuilly-sur-Seine in een joods gezin. “Zoals na de oorlog uit voorzorg gebruikelijk was, hebben mijn ouders mij het katholieke doopsel laten toedienen.” In 1972 nam hij zijn eerste single op. Virages werd meteen een succes en andere singles volgden snel. In 1974 kwam L’écritoire uit, zijn eerste album. Zijn derde album Tarentelle van 1977 bevatte het nummer Prendre un enfant par la main, waarmee hij de wereld rondtrok en dat in de jaren 1980 verkozen werd tot mooiste liedje van de eeuw. Met deze in het Nederlands vertaalde hit belandde Paul Roelandt in 1980 zelfs in de Vlaamse Top 10: Neem eens een kind bij de hand. Van Tarentelle gingen niet minder dan 1,2 miljoen exemplaren de deur uit, goed voor een diamanten plaat.

“Vandaag richt ik mijn gebed tot Maria”

Een tijdje geleden ondernam ik een voettocht naar Compostella. De Camino is een goede manier om tot jezelf te komen. Aan het einde van de tocht arriveerde ik in het bergdorp Saint-Jean-Pied-de-Port in de Pyreneeën. In het dorpskerkje trok een Mariabeeld mijn aandacht. Ik knielde neer en bad. Geëmotioneerd voelde ik een onzeglijke mildheid over mij heen komen. Als een zegen, een genade. Ik wist niet wat ik zocht maar ik wist dat ik het gevonden had. Dat moment heeft mijn leven getekend. Ik weet het: er is een Opperwezen dat ons uitnodigt om, in onze wederzijdse afhankelijkheid, welwillend en goedmoedig te zijn voor elkaar. Het is een transcendente en onzichtbare kracht die alomvattend universeel en tegelijk heel nabij is. Aan jongeren zeg ik soms: wees jezelf en vertel je levensverhaal oprecht. Laat los wat niet essentieel is en bekommer je om je naaste. Verspil je tijd niet te veel met vragen als: geloof jij dat God de aarde heeft geschapen? Stel dat het leven op aarde louter toeval is. Dat is hetzelfde als geloven dat er na de explosie in een drukkerij alle letters op het voetpad terechtkomen in de juiste volgorde van het woordenboek… Onmogelijk dus. God kun je vatten noch snappen. Hij gaat ons bevattingsvermogen ver te boven.

21 november 2018

Op maandag 19 november ondertekenden medewerkers van vrouwenvereniging Femma een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst die de voltijdse werkweek beperkt tot 30 uren. Het betreft een experiment dat het volledige jaar 2019 beslaat. Onderzoekers van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het expertisecentrum Kind en Samenleving meten de impact van zo’n kortere werkweek op alle betrokkenen en hun gezinsleden. De resultaten van het onderzoek zijn belangrijk om praktijkervaringen rond arbeidsduurvermindering te delen met beleidsmakers, de bedrijfswereld en het middenveld. (Joris Delporte)

Wijsheid en geloof van Godfried Danneels: Trouw aan je woord

Onze tijd heeft zo’n behoefte aan mensen die trouw zijn aan het gegeven woord. Hoe vaak zeggen we: ‘Ik kom wel een keer’, ‘Ik bel je morgen wel.’ Maar we doen het niet en dit is geaccepteerd. En toch is er geen beschaving noch gemeenschap die kan leven zonder deze trouw aan het gegeven woord – in het klein en in het groot – bij afspraken, in politiek, in zaken, in het huwelijk. De antieke helden waren juist zo groot omdat ze trouw bleven aan het gegeven woord, al moest dit leiden tot de dood.

Uit het boek: Een jaar met kardinaal Godfried Danneels (uitgegeven in 2009)

zondag 2 december 2018

Agenda bijgewerkt

Bekijk onze bijgewerkte agenda op de agenda-pagina.